Oerol - het was weer een feest

De entreebandjes zijn losgeknipt van mijn pols en ik kijk met zoete weemoed terug. Het was weer een feest, Oerol.
Ondanks mijn tijdelijke handicap (blog: In een oogzwenk) kon ik er gelukkig toch heen. De tandem, nadrukkelijk afgebeeld op het entreebandje, bleek deze keer voor mij het ideale vervoermiddel. Waar zou je zijn zonder fiets op Oerol, op Terschelling?

Ik ben de tel kwijt geraakt van mijn Oerolbezoeken. Negen keer toch zeker wel. Dat is nog niets vergeleken bij de vaste bezoekers die geen of nauwelijks Oerols hebben overgeslagen in de 35 jaar van zijn bestaan.
De editie 2016 gaat voor mij in de boeken als een van de meest geslaagde. Het prachtige weer terwijl het binnenland werd geteisterd door hoosbuien, maar op Terschelling was het relatief warm en regende het weinig.
Deze keer heb ik maar zes voorstellingen gezien, maar ik vond de meeste goed tot geweldig. De voorstellingen en installaties van de Expeditie spraken me ook zeer aan.

'Instant happiness' - Cello8ctet Amsterdam/Via Berlin

Aan een toplijstje begin ik niet, maar enkele hoogtepunten noem ik toch.
De Wand van Ulrique Quade Company, een intense monoloog van Harriet Stroet.
Windstilleven van Collectief Walden over tijd, waarin natuurwetenschap, filosofie en persoonlijke reflectie op je levenspad prachtig samenkwamen.

Waterlanders

In Instant Happiness van Cello8ctet Amsterdam/Via Berlin verlieten de cellisten dapper hun comfortzone. Ze acteerden, doorkruisten het terrein en wentelden zich in de modder.
Het waren allemaal ook mooie voorbeelden van optimaal gebruik van en samenspel met het landschap.

Bij de Expeditie was er natuurlijk het eerbetoon aan de grutto van de Waterlanders uit Wageningen. De Passage met uitkijkplekken over land en wad. Drie streken van Marc van Vliet was een blikvanger in de Waddenzee en liet voetgangers eb en

 De Passage

vloed nog sterker ervaren.

Marc van Vliet

Er was de pianiste Tomoko Mukaiyama van wie de vleugel in een royale duinpan stond. Daaromheen verzamelden zich een aantal keren per dag honderden mensen. Alleen al het toneelbeeld was prachtig. Het ontroerde me zelfs. Die vleugel, de vrouw en daarboven een meterslange sluier die boven de duinpan zweefde. De muziek in die duinpan en al die mensen van goede wil waar het kwaad van de wereld ver weg leek.

Lachrymae

   SLeM

In het prachtige bos bij Formerum was er Lachrymae van Artmusic, een korte wandeling die leidde naar bomen met tranen van barnsteen.
En SLeM had ook deze keer met Windwerk een bijzonder project waarin jonge aanplant van helmgras een belangrijke rol speelde. Komt het door mijn herinnering aan het gedicht 'Jonge sla' van Rutger Kopland dat het iets aandoenlijks had?




Als Vriend van Oerol kreeg ik gelegenheid om een soort repetitie bij te wonen van dansgezelschap LeineRoebana en het Stolz Quartet. Zij bereiden zich voor op Oerol 2017. Nu waren alleen de musici er en zij waren onder meer aan het uitproberen hoe de transparante tent werkt voor hun muziek.

Stolz Quartet/LeineRoebana

Bijzondere akoestiek en bijna op de huid, musici en publiek samen in die 'bubbel'. Straks met de dansers erbij, het wordt vast geweldig.
Het zou bijna reden zijn om alvast te boeken voor Oerol 2017.   

Website Oerol (met foto's, o.m. van vleugelconcert in duinpan) 

Blog: terugblik Oerol 2014 



 

In een oogzwenk

Terschelling - Oerol

Je kent dat wel: je gáát als een speer met onuitputtelijke energie. En dan plotseling - in een oogwenk - tolt je leven en maak je gedwongen pas op de plaats.
Dat overkwam mij twee weken geleden. Beter gezegd: het ging in een oogzwenk. 

Op 5 juni was de première van de dansvoorstelling I am the river waaraan ik meewerkte als dichter. Voor de inspiratie fietste ik die ochtend nog even naar de rivier, de Nederrijn in Wageningen. Hoog boven de nevenstrang naast Aan de Rijn zweefde een grote vogel. Ik stapte af om rustig te kijken. Passerende wandelaars hadden het over een vale gier of vis-/zeearend. We lachten nog dat ik in eerste instantie aan een buizerd dacht.
Ik stapte op en keek nog 1 keer omhoog naar die majestueuze vogel. *)
Dát had ik dus beter niet kunnen doen. Ik zwenkte en sloeg Bám! tegen het asfalt. Bovenarm gebroken, zo bleek de volgende dag bij een nieuw onderzoek in het ziekenhuis.
De komende weken hangt mijn linkerarm - ik ben links - onbruikbaar in een sling. Ik was me niet bewust dat je voor veel dingen twee armen nodig hebt. Autorijden en fietsen is voorlopig niet aan de orde.
Dat wordt dus OV en veel te voet, áls ik tenminste de vaardigheid onder de knie krijg de veters van mijn wandelschoenen met één hand te strikken. Ik heb de filmpjes op youtube inmiddels al bestudeerd.
Op internet gaat trouwens een hele wereld aan hulpmiddelen voor je open.

Zo van het ene moment op het andere ging er een streep door veel activiteiten in mijn agenda. Extra veel tijd om te lezen én te schrijven dus deze zomer, al staat mijn kop daar nu nog niet naar.
Geluk bij een ongeluk: dankzij mijn volgzaamheid als kind heb ik me wel laten dwingen tot rechts schrijven. Dus dát deel van mijn business kan doorgaan de komende tijd.

Nog een geluk: dankzij lieve en zorgzame vrienden kon ik toch naar Oerol.
Op de tandem kon ik alle geplande voorstellingen bezoeken.
Ik hoop niet dat ik een traditie heb ingezet van om de 20 jaar malheur op Oerol. (Overigens de tussenliggende bezoeken verliepen zonder lichamelijke beperkingen.)
In 1996 bezocht ik Oerol op krukken, in 2016 met een gebroken arm. Hoe in 2036?




*) welke vogel het was? Naderhand heb ik op Waarnemingen vogels Wageningen vergeefs gezocht naar de melding over een grote vogel die ochtend bij de rivier. 's Middags is er wel een zeearend gesignaleerd.
Dus toch? Bijzonder, maar de prijs vind ik achteraf bezien te hoog. 

Over Oerol meer in een volgend blog. 

Leesclub - bingo

Al ruim 15 jaar komen we met onze leesclub bij elkaar voor aangename brunches op zondag, zo eens in de zes weken. Dankzij die club maak ik kennis met boeken die ik anders niet zou lezen en die volop stof tot praten bieden, gelardeerd met heerlijke gerechten.
Naast enkele 50+ vrouwen - waar doorgaans leesclubs uit bestaan - tellen wij ook mannen en jongere leden in ons gezelschap.
Wij hebben geen gespreksleider, niemand die de sessie voorbereidt en al studeert op perspectief, thema's en plaats van het werk in het oeuvre van de auteur.
Naast weldoordachte meningen mag je ook eens lekker oppervlakkig roepen dat je het 'gewoon een stom boek' vindt.

Eerder al schreef ik op dit weblog over het schimmige keuzeproces voor het volgende boek.Een van de leukste onderdelen trouwens van onze bijeenkomsten: zo gaan er oneindig veel leestips over tafel, en vermakelijk ook.
Vaak grijpen we argumenten aan die we een volgende keer met evenveel aplomb afschieten.
Ik stelde een leesclub bingo samen.

Gisteren kwamen we bij elkaar om 'Moeders zondag' van Graham Swift te bespreken. Bij de keuze van het volgende boek hadden we verschillende vakjes kunnen aankruisen.
Maar die bingo kan nog gevarieerder. Alleen gisteren al tekende ik de volgende 'argumenten' en weerwoorden op:
 

- (gekscherend) jouw vorige voorstel viel ook tegen

- dit is geen voorstel, hoor

- maar Adriaan van Dis vindt het goed

- citaat aanbeveling: 'dit boek verandert je leven'.

  Hoeft niet. Mijn leven is goed zo.

I am the river - dansen en dichten

Begin juni is het zover. Dan gaat I am the river in première, de dansvoorstelling waaraan ik als dichter meewerk. Op 5 en 6 juni zijn de voorstellingen van InMotion dance traces in Wageningen, daarna in Amsterdam en Utrecht.
Tijdens de optredens in Wageningen maak ik live gedichten in samenspel met de dansers.
We hebben al enkele repetities achter de rug en het is verrassend hoe dans, woorden en stilte een intense band aangaan.
Aan de voorstellingen werken bovendien muzikanten mee en beeldend kunstenaar Mark Verdoes.
Rondom de optredens is er ook een tentoonstelling van foto en video in The True Limpet in Wageningen.
Voor de voorstellingen in de Wilde Wereld is het aantal kaarten beperkt, dus bijtijds reserveren is verstandig.

I am the river is het vervolg op eerdere projecten van InMotion dance traces zoals Dreambody waaraan ik in 2014 meewerkte.

Website over Dreambody: I am the river  

 

Schrijvershuis Veenhuizen gaat verloren

Over twee maanden is het er niet meer, het Schrijvershuis in de pastorie van Veenhuizen. Niet omdat schrijvers geen belangstelling meer hebben en niet omdat er geen tijdelijke bewoning meer mogelijk is.

Nee, omdat de Rijksvastgoeddienst liever bewoners anti-kraak heeft dan schrijvers.

De monumentale pastorie staat leeg sinds 2011 en wacht nog op een koper en een goede bestemming.

In 2012 nam schrijfster Mariët Meester het initiatief voor het Schrijvershuis en sindsdien werkt er elke maand een andere schrijver. Auteurs als Marcel Möring, Hans Maarten van den Brink, Mirjam Boelsums en Rob Schouten waren er aan het werk. Zelf verbleef ik er in maart en in ten minste een van mijn nieuwe boeken gaat Veenhuizen een rol spelen.

Van Mariët Meester ontstonden er in de pastorie liefst twee boeken over Veenhuizen. Zij heeft de pastorie voor eigen rekening ingericht en heeft er een prima schrijversplek van gemaakt. Ze beheert het monument met liefde en ‘als een goed huisvader’.

Per 1 juli houdt haar tijdelijk contract met de Rijksvastgoeddienst op en ondanks haar aandringen kreeg Mariët niet te horen welke definitieve bestemming het pand zou krijgen. Die blijkt er dus ook niet te zijn. De Rijksvastgoeddienst gaat verhuren voor anti-kraak. Ik gun toekomstige bewoners een sfeervol pand als de pastorie, maar waarom deze nieuwe tijdelijke invulling? Een geldkwestie omdat meer bewoners in het pand meer opleveren?

In elk geval zie ik het als een gemiste kans op cultureel gebied. Niet alleen van de rijksoverheid, maar ook van de provincie Drenthe en de gemeente Noordenveld die de bijzondere bestemming als schrijvershuis laten wegglippen.

Veenhuizen dingt immers naar plaatsing in 2018 op de Unesco Werelderfgoedlijst. Schrijvers in de pastorie doen direct in hun werk of indirect een goed woord voor Veenhuizen.

Hoe mooi zou het zijn als Veenhuizen telkens een ‘writer in residence’ kan uitnodigen in een van zijn meest karakteristieke monumenten?

Mariët Meester heeft daar een fantastische aanzet toe gegeven.

Mariët Meester schreef voor Dagblad van het Noorden een opiniestuk. De tekst staat te lezen op de website van Tzum

Sluiting Schrijvershuis op RTV Drenthe 

Problemen?

'Waarom komen er altijd problemen voor in uw boeken?' Met heldere blik keek de jongen me aan.
Nou, altijd? wou ik zeggen. Maar zijn oprechte nieuwsgierigheid dwong me zijn vraag extra serieus te nemen.

Ik keek naar het stapeltje van ongeveer 10 van mijn boeken die ik had meegenomen naar RSG Tromp Meesters in Steenwijk. Daar kreeg ik vorige week 2 vmbo-groepen en 2 klassen uit het Praktijkonderwijs voor me. Altijd weer een feestje om Tromp Meesters te bezoeken. Ook deze keer hadden de leerlingen het met hun docenten goed voorbereid.
Ik liet de boeken achtereenvolgens door mijn handen gaan en somde op: alcoholprobleem moeder (Zat), vader gaat vreemd (Vreemdgaan), zusje overlijdt (Liedje van verdriet), criminele bende op school (Vriend of dealer?), een onmogelijke liefde (Eén meisje, twee jongens), jongeren in een pleeggezin (Niemandsdochters).
Alleen De superhoofdprijs ging over iets vrolijks, hoewel het winnen van die megaprijs natuurlijk ook weer nadelen had.
Ik schoot in de lach om dat stapeltje treurnis voor mijn neus en de klas lachte mee. Maar die jongen had dus wel een wezenlijke vraag gesteld.

Gaat het mij vooral om het beschrijven van ellende? vroeg ik me hardop af. De klas moet mijn zoeken hebben aangevoeld, het was nog stiller geworden.
Wat ik vooral wil laten zien, is hoe mijn personages met die ellende omgaan. Dat ze sterker zijn dan ze denken, dat hun veerkracht groot genoeg is om het te doorstaan, dat ze hulp vragen, steun krijgen van mensen om hen heen, troost vinden in bijvoorbeeld tekenen of sporten.
Allemaal krijgen we in het leven onze portie beproevingen, al lijkt dat overigens niet altijd volgens een eerlijke distributie te gaan. Maar hoe ga je daarmee om en hoe kom je eruit?
Dit antwoord bedacht ik daar ter plekke in die 2 vmbo basis/kaderklas.
En ook nu nog sta ik erachter.

Al vele jaren bezoek ik scholen en bibliotheken en er zijn al ontelbaar veel vragen voorbijgekomen. Maar deze in wezen eenvoudige waarom-vraag was briljant, want hij zette me aan het denken over een belangrijk thema dwars door mijn werk heen.
Zo komt er tijdens een bezoek een echte uitwisseling tot stand van gedachten en ervaringen en blijf ik ook leren. Dat komt zeker door de openheid van de leerlingen die een inkijkje geven in wat hen bezighoudt.

In twee klassen werd ik bovendien verrast met een presentatie door leerlingen over mijn jongerenboek Vreemdgaan. Zowel Lieke en Ilse (zie foto) als Demy en Melody bespraken op vlotte wijze verhaal, thema, titel en vorm van mijn boek.
Daarmee boeiden ze hun klasgenoten en kregen ze mijn bewondering.
Applaus voor de presentaties en voor de andere leerlingen, zowel vragenstellers als luisteraars. En die vermeende korte spanningsboog van deze leerlingen? Weinig van gemerkt, terwijl mijn lezing per klas liefst 50 minuten duurde.

Een rondje Veenhuizen

Zicht vanuit pastorie Veenhuizen bij ochtendlicht

Een rondje Veenhuizen, dat valt nog niet mee. Alles is namelijk recht in Veenhuizen: de vaarten (wieken genoemd), de gebouwen en de wegen. Vanaf de hoofdweg Kolonievaart leiden alle wegen in rechte lijn naar de gevangenissen (gestichten). Veenhuizen is zo te zien op de tekentafel ontworpen.
De strengheid van heropvoeding, aanpak van landlopen en bedelarij en bestraffing van criminelen, het dorp is ervan doordesemd. De huizen van het hogere gevangenispersoneel dragen de moraal in opschriften: Orde en tucht, Bid en werk, Bitter en zoet, Controle. Het huis met het bord Levenslust springt naar mijn gevoel dan ook danig uit de band, al oogt het even streng.
Tot 1983 woonden er in Veenhuizen alleen mensen die iets met het gevangeniswezen te maken hadden. Hun woningen weerspiegelden hun positie. Promoveerde pa, dan verhuisde het hele gezin naar een woning met meer status en bijbehorende privileges.

Dood gaan we allemaal, maar ook bij de doden was er onderscheid, zoals te zien is bij het Vierde gesticht, de begraafplaats.
Ook het geloof verdeelde, zoals zichtbaar is op het terrein bij de katholieke en de protestantse koepelkerk. Daar staan nog altijd twee urinoirs. Toen de gedetineerden in het dorp ter kerke gingen, hadden de twee kerkelijke stromingen hun eigen urinoir.

Die bouwwerkjes hadden een licht gebogen vorm, evenals het naastgelegen Domineesbosje waar volgens de verhalen tussen de kronkelpaden soms van alles gebeurde wat God verboden had.

Beuk Domineesbosje

Want ogenschijnlijk is alles recht in Veenhuizen en het onderscheid tussen goed en kwaad duidelijk gemarkeerd. Maar wat is goed en kwaad?

Drie weken woonde ik in de pastorie die tijdelijk schrijvershuis is. Vaak keek ik door het raam naar de belendende katholieke kerk, de oprijlaan en dan rechts de eikenbomen van de Pastoor Smitslaan, waar ik graag even wandelde.
Op de foto is te zien hoe een zonsopgang links het domineesbosje en rechts de pastoor Smitslaan in dezelfde gloed zette. Even was alles één.
Veenhuizen, in de drie weken dat ik er echt woonde, is het me nog liever geworden en fascineert dit ongewone dorp me nog meer.


Nog nooit in Veenhuizen geweest? Alleen al voor het Gevangenismuseum loont de reis.
En verder: Het stuk Koloniekak waarover ik eerder schreef, wordt in 2016 en 2017 nog een aantal keren vertoond.
In juni gaat het theaterstuk naar Het Pauperparadijs van Susanna Jansen in première.


De pastorie eens met eigen ogen zien? Laatste kans in juni 2016.
Dan geeft schrijfster Mariët Meester lezingen over haar boek Hollands Siberië en rondleidingen in dit bijzondere monument. Data en meer informatie op de website van Mariët Meester.



Eerdere blogs over mijn schrijfretraite in Veenhuizen 

Eerder blog over Koloniekak 

Theater Het pauperparadijs