Het was een roerend beeld gisteren, het hartje dat kleinkinderen met kiezelsteentjes hebben gelegd op het graf van onze ouders.
Veel meer dan in mijn jeugd kunnen nabestaanden op hun eigen wijze de doden gedenken. Dat verschil werd me ook duidelijk toen we gisteren het graf van mijn grootouders van moederskant bezochten in Stramproy.
Ik was al tientallen jaren niet meer bij het graf van opa en oma Hendriks geweest. Maar ook vroeger heb ik er nooit eigen herinneringstekens op gelegd. Het is een sober graf van natuursteen en de inscriptie is na meer dan veertig jaar vervaagd.
En daar stonden we dan te rekenen. Dat oma vier jaar ouder was dan opa en dat ze hem vier jaar overleefde. Dat ze 75 en 83 werden en dat dat voor die generatie best oud was. Dat oma gisteren, op een dag na, precies 38 jaar dood was. Ze was de laatste van mijn grootouders die overleed.
Ik weet nog dat ik helaas niet bij haar begrafenis kon zijn, ik was au pair in Frankrijk. Voor mijn vertrek had ik al afscheid genomen, want ik wist vrijwel zeker dat ik haar niet meer zou zien. Oma Antje was niet ziek, ze doofde langzaam uit. Een milde dood.
Ze was mijn peetoma en ze had gewild dat ik haar naam kreeg. Mijn moeder verzette zich daar echter tegen en het werd Annie, zoals zijzelf.
Een tijdlang heb ik trouwens liever Antje geheten. Die wens heb ik gesublimeerd door mijn hoofdpersoon in 'Pretpark' dan maar Antje te noemen.
Oma Antje was ook eigenzinnig, hield van lezen en was klein (en dik, maar daar houdt onze overeenkomst op).
Bij het graf werd ik me weer extra bewust van de mensen die voorbijgaan. Het graf van oma en opa is eeuwig, maar bijna al hun kinderen zijn inmiddels overleden. Het is nu aan de kleinkinderen om zich over hun nagedachtenis te ontfermen.
![]()
Het Binnenveld lag er ook vandaag weer prachtig bij. Een hele tijd heb ik staan kijken naar drie ooievaars die in een weiland scharrelden. Ze gingen rustig hun gang tussen andere fouragerende vogels.
Na een vijfdaags verblijf in Hotel der Verbeelding ben ik weer thuis. Mijn verhaal is nog lang niet af. De ontmoeting van mijn hoofdpersonage met een man in kamer 6, die ik in het vorige blog aankondigde, vindt misschien wel nooit plaats. Het kan zijn dat ze tot het besef komt dat het een 'ziende blind date' is.
Voorlopig kan ik nog niets prijsgeven van mijn verhaal. Te rudimentair, te fragmentarisch, te kwetsbaar nog. Maar ik ben erg blij dat ik deze week na een half jaar eindelijk weer aan schrijven toekwam.
De bijzondere setting van Hotel der Verbeelding hielp daar zeker aan mee. Dat hotel is maar ten dele denkbeeldig. Deze midweek verbleef ik namelijk in het hotel van de Internationale School voor Wijsbegeerte (ISVW) in Leusden en was ik een van de zestien deelnemers aan de filosofische schrijfweek Hotel der Verbeelding.
Wij kregen begeleiding van schrijfster/psychotherapeut Diet Verschoor en filosoof/ethica Dorine Bauduin. Zij voedden ons met schrijfopdrachten en filosofische verdieping. Belangrijke thema's die aan de orde kwamen, waren: vrijheid, schoonheid, goed en kwaad, en tijd.
Het was een rijke week in een stimulerend gezelschap. Bovendien werden we voorzien van heerlijke maaltijden in een aangename omgeving. Dat laatste had ik trouwens al eerder ervaren.
In 2006 volgde ik er de zomerweek Essay schrijven en in 2007 Autobiografisch schrijven, beide uiteraard ook vanuit filosofisch perspectief.
http://www.isvw.nl/nl/hotel-der-verbeelding/
Samen met mijn hoofdpersonage dwaal ik nu al enkele dagen door Hotel der Verbeelding. Met haar overdenk ik de grote vragen van het leven zoals: wat is Goed en Kwaad en wat is Vrijheid? De vraag die zich regelmatig aandient, is: waar blijft de tijd? Wat is tijd? Ook zo'n vraag waar we nog niet uit zijn.
En de Tijd dringt. Mijn hoofdpersonage staat voor de allesbeslissende ontmoeting.
Maar mijn hoofd is nu te vol, dus zet ik eerst de tijd even stil. Niet door meditatie of mindfullnes, maar de blik gericht op drie ballen in een strakblauwe zee. Van oudsher al een favoriete bezigheid en gelukkig staat het biljart nog altijd in dit hotel.
Daarna bestijg ik samen met haar de trap naar de hemel, nieuwsgierig en huiverig voor wat we in kamer 6 beleven.
De tweede dag in Hotel der Verbeelding sloeg de verwarring toe. Moest ik mijn hoofdpersonage misschien tot man ombouwen? Hoe kreeg ik haar anders zo ver dat ze niet op mij leek?
Nadat ik gisteren de Vrijheid vanuit filosofisch perspectief bekeek, was vandaag Schoonheid het aandachtspunt. Te groot voor een dag natuurlijk, maar morgen staan Goed en Kwaad al weer op het programma.
Als praktische exercitie over schoonheid heb ik in het bos rondom Hotel der Verbeelding een stilleven verzameld. Mooie dingen wilde ik vergaren, maar het eerst stuitte ik op een kunststof bloemetje dat knalde in lelijkheid. Dat bracht mij tot berusting: Schoonheid struikelt soms over het leven.
Bovendien dook vandaag opnieuw een eerdere vraag op: hoe kan ik in mijn schrijven lichtheid/humor verenigen met diepgang, of kan dat niet eens?
Ik ben er nog niet uit.
Vanavond heb ik hard gewerkt aan mijn verhaalfragmenten van deze twee dagen in de hoop dat ik wat gaten kon opvullen. Resultaat: ik ben zeer tevreden, want er is me meer duidelijk geworden over de loop van mijn verhaal. Alleen ... ik heb nu nóg meer gaten en vragen gekregen.
De tijd zal het misschien leren (Tijd staat overigens voor donderdag gepland).
Vanmorgen heb ik ingecheckt in Hotel der Verbeelding. Na een schrijfarme periode kom ik nu eindelijk weer aan schrijven toe.
Of het ergens toe leidt? Enkele gedichten, een novelle wellicht, of misschien zelfs ooit een boek? Het maakt niet uit. Ik schrijf weer.
Tot nu toe dienden zich enkel impressies aan, brokstukken en randfiguren zoals een dronken portier. Deze week wordt vanzelf duidelijk waar het hotel staat, als het die naam al mag hebben, welke gasten er verblijven en met wie mijn hoofdpersonage een afspraak heeft.
Zelfs mijn hoofdpersonage heeft nog nauwelijks vorm of stem. Lijkt zij op mij of vind ik heel iemand anders uit? Voelt zij zich vrij te kiezen of kan ze dat niet? Hoe krijg ik haar zo ver dat ze de belangrijke keuze maakt uit vier deuren, terwijl ik zelf al niet kan kiezen uit acht soorten thee.
En wat doet de stem van Descartes in het verhaal die schalt: 'Besluiteloosheid is de laagste graad van vrijheid.'
Levenskunst heeft tegenwoordig een heel andere betekenis dan de leidraad die ik in mijn puberteit zocht.
Ik kan er zo geen sluitende definitie voor geven, omdat die afhankelijk lijkt te zijn van je gezichtspunt.
![]() |
| Logo Levenskunst Beurs |
Je kunt levenskunst bekijken vanuit een morele (hoe een goed mens te zijn) invalshoek, maar ook vanuit de psychologie (hoe een authentiek mens te zijn) of de filosofie. Hedonisme, spiritualiteit, allemaal lijken ze onderdak te vinden in de herberg van de levenskunst.
Een staalkaart van die veelzijdigheid is te ervaren op de Levenskunst Beurs die op 27 en 28 augustus plaatsvindt op Landgoed De Horst in Driebergen. Er zijn lezingen, workshops, optredens, demonstraties en er is een informatiemarkt. Zelf heb ik daar ook een stand met mijn schrijfcursussen. Ik ben ondergebracht in de sector Persoonlijke ontwikkeling. Het had overigens ook bij Creativiteit kunnen zijn.
Op 27 augustus geef ik om 12 uur voor de bezoekers een gratis toegankelijke workshop 'Schrijven met je zintuigen'.
Op de beurs is trouwens ook een programma voor kinderen en tieners, want levenskunst is ook voor jonge mensen.
http://www.levenskunstbeurs.nl/
