Schrijvershemel

Het weekend van Boek & Feest in Wageningen zit er op, waardig afgesloten met de landelijke voorpremière van de film 'Boven is het stil.'
Met vereende krachten hebben organisaties als schrijverskring Wageningen, bblthk, boekhandel Kniphorst en het Heerenstraattheater veel voor elkaar gekregen.
Het voorleesprogramma gistermiddag in de bblthk was ook een mooi voorbeeld van wat samenwerking vermag. Ik las er voor uit de boeken Stijn Klein en Vita en ik, maar de bijdragen van 't Venster maakten er iets bijzonders van. Theaterdocente Petra Wilmer had met haar leerlingen Lotte Höweler, Eva Krol en Anna Raaijmakers 'een heggenschaarchoreografie' bedacht bij Stijn Klein. Zij speelden passages uit Vita en ik, begeleid door Wike Schippers op piano die mijn liedteksten zelf op muziek had gezet. Klarinetdocent Joost van Berkel speelde samen met leerling Daniël de Bie prachtige, toepasselijke muziek.

Schrijversbrunch bblthk, rechts
op de voorgrond gezagvoerder
Robbert Kamphuis

Ik vond het geweldig om mijn verhalen zo tot leven te zien komen.
Vanmiddag was er in de bblthk een literaire brunch en kunstenaar Robbert Kamphuis had daar een bijzondere setting voor bedacht: de hemel, inclusief engelen, lieflijke muziek met zelfs een harp en een heerlijke maaltijd. Aan een lange tafel namen gasten en schrijvers plaats die op de een of andere manier iets met Wageningen hadden of hebben.

Robbert Kamphuis was de gezagvoerder die ons in hoger sferen bracht door zijn entree met een kunstig vervaardigd vliegtuigje. De schrijvers traden beurtelings op en zij bereikten de hemel, via een eigentijdse jacobsladder: een bouwlift. Vandaaruit, omhuld door rookwolken, lazen zij voor uit zeer uiteenlopend eigen werk.
Terwijl zij voorlazen was het stil, maar tussen de bedrijven door waren er geanimeerde tafelgesprekken.

Ruim een uur later zat ik in de film 'Boven is het stil' en in feite was het er niet alleen boven stil. De film sprak door zijn stilte en rust. Er gebeurt niet veel, er wordt nauwelijks gesproken en dan nog vaak in monosyllaben, maar er is op de huid gefilmd en raakt daardoor soms tot op het bot.

Omdat ik de film wilde zien, heb ik de bestseller uit 2006 tevoren gelezen, vorige week pas trouwens.
Schrijver Gerbrand Bakker kondigde in zijn inleiding aan dat er maar weinig uit zijn boek in de film terecht is gekomen, die hij overigens goed vindt.
Nanouk Leopold schreef het scenario en regisseerde en zij heeft toch de sfeer en de kern van het boek behouden. Boek en film samen zijn voor mij een 'Gesamtkunstwerk'.
En Jeroen Willems, overleden na het voltooien van de opnames, die verdient met zijn intense spel een ereplaats in de acteurshemel.

Op zaterdag in de bak

Wat doen jongens vanaf een jaar of 14 op een gemiddelde zaterdag? Ze spelen een voetbalwedstrijd, hockeyen of doen een andere sport. Ze hebben een bijbaantje, vullen ergens vakken of zitten achter een supermarktkassa. Sommigen maken misschien wel huiswerk of chillen met vrienden.
Maar op een dag als vandaag - en dag na dag - zitten er ook jongeren in de bak, netter gezegd jeugdgevangenis, juister gezegd: justitiële jeugdinrichting waar orthopedagogische en orthopsychiatrische behandeling en onderwijs belangrijk zijn. Ze zitten er soms jaren, terwijl zij stap voor stap begeleid worden terug naar de maatschappij, in de hoop niet terug te vallen.

Vandaag hield justitie zoals vaker de afgelopen jaren weer een open dag in een aantal instellingen. Op die manier bezocht ik gevangenissen, het Pieter Baan Centrum, een vrouwengevangenis en vandaag dus een jeugdgevangenis. Tijdens mijn journalistieke opleiding was ik ooit in die van Breda en voor een reportage van de Wereldomroep bezocht ik de jeugdgevangenis in Zutphen, lang geleden. Daarom wilde ik nu wel weer eens een jeugdgevangenis bezoeken en ik had me aangemeld voor De Hunnerberg in Nijmegen, in 1905 begonnen als tuchthuis.

De rondleiding duurde bijna twee uur en de personeelsleden legden met plezier uit wat hun werk inhoudt. We hoorden gedragstrainers (o.m. omgaan met agressie, assertiviteit), psychiatrisch verpleegkundige, geestelijk verzorger, docenten consumptieve vakken, techniek en metaalbewerken. We zagen leslokalen, praktijklokalen, de badafdeling waar jongeren bij binnenkomst onderzocht en gevisiteerd worden, afzonderingsruimten en enkele kamers.
Wat me trof, waren enkele jongeren die bereidwillig onze vragen beantwoordden of die rondgingen met hapjes. Hoewel bezoekers worden gescreend na hun aanvraag kan het toch gebeuren dat je op zo'n open dag immers oog in oog komt te staan met je buurvrouw.
Wat me evenzeer trof, was de toewijding die afstraalde van de houding en woorden van het personeel. Ik had het met een personeelslid over de kans op recidive, dus dat jongeren opnieuw de fout ingaan. Omdat die kans erg hoog is, vroeg ik haar hoe je dan toch gemotiveerd blijft voor dit werk. Vooral ook door de groep die het wel lukt om een nieuwe richting aan het leven te geven, was het antwoord.
De open dagen van de inrichtingen zijn nuttig, zeker voor al die mensen die nog steeds denken dat een gevangenis een hotel is. Een van de belangrijkste dingen in je leven wordt je immers ontnomen: vrijheid.
Neem nou een jongere die bij De Hunnerberg terechtkomt. De eerste week mag hij geen tv kijken, maar wat een nog groter verschil met buiten is: al die maanden of jaren binnen betekent geen mobiel gebruiken, geen internet en dus geen contact via sociale media.
Maar binnen heeft hun leven structuur en een zekere rust, eenmaal buiten begint voor hen weer de strijd die leven heet. Je moet stevig in je schoenen staan om niet weer te bezwijken: meelopen, kiezen voor de makkelijkste weg, omdat je toch niks te verliezen hebt.
Bij het vertrek kregen de bezoekers een affiche met het gedicht van Nick, groep C De Hunnerberg.

HET LEVEN

Het leven is een race
Je begint bij de start
Je eindigt bij de finish
En in die tussentijd
Maak er wat van
Ik deed iets stoms
Ik heb spijt
Daarom verander ik nu mijn leven
Van de hel nu in de hemel
Ik ga er iets van maken
Ik ga er tegen aan
En de mensen die mij verachten
Verbaasd staren zij mij aan

Ik wens Nick, en zijn medebewoners, veel succes en moed.

Boek & Feest

Komend weekend barst in Wageningen het festival Boek & Feest los en vanwege het 750-jarig jubileum van de stad wordt er groots uitgepakt.

Natuurlijk de grote boekenmarkt zaterdag in het centrum, maar ook festiviteiten in bibliotheek, bioscoop en horeca. Ik licht er hier slechts enkele punten uit, met name waarin ik min of meer een rol speel.
* op de boekenmarkt bezetten Wageningse schrijvers tussen 11 en 17 uur een kraam waarin ze hun boeken presenteren, verkopen en desgewenst signeren. Die kraam staat bij Markt 15 voor restaurant Colors.
* in de bblthk begint om 14 uur een voorleesprogramma waar Mieke van Hooft eerst voorleest voor jongere kinderen. Om 14.30 uur lees ik voor kinderen vanaf 8 jaar voor en ik vind het erg leuk dat leerlingen van 't Venster ook bijdragen aan dat programma met muziek, dans en theater. Het zijn leerlingen van muziekdocent Joost van Berkel en theaterdocente Petra Willemeer. Ik ben zelf ook erg benieuwd naar hun invulling bij mijn boeken 'Stijn Klein' en 'Vita en ik'. Toegang gratis, evenals voor de film 'De tasjesdief' naar het boek van Mieke van Hooft, die om 15 uur begint. Spannende film vond ik.
* 's Avonds is in de bblthk een literaire avond waar onder meer de literaire prijs van de stad Wageningen wordt uitgereikt.
* Zondag is in de bblthk om 12 uur de literaire brunch waaraan iedereen kan deelnemen. Ik treed daar op, evenals andere schrijvers, en dat alles in een verrassende setting onder leiding van Robbert Kamphuis.
* 's Middags is er een literaire wandeling door Wageningen en in het Heerenstraattheater is de landelijke voorpremière van 'Boven is het stil', met een inleiding door schrijver Gerbrand Bakker.
* Van 19-23 april heeft restaurant 't Carillon een speciaal schrijversmenu met favoriete gerechten van Wageningse schrijvers. Ik was vereerd dat ik ook mijn favoriete gerecht mocht noemen en dat werd 'Asperges op klassieke wijze'. De kok heeft daar een variatie op gemaakt (op het menu prijkt nu zelfs mijn naam op klassieke wijze). Restaurant 't Carillon: menu Book & Food proeverij

Boek & Feest, een mooi vooruitzicht voor ieder die van boeken, eten, gezelligheid, wandelen en film houdt.

Programma Boek & Feest

3000 woorden

3000 woorden, de veelzeggende titel van een verhalenbundel die gisteravond in Veenendaal werd gepresenteerd. Het zijn totaal verschillende verhalen, uiteenlopende settings, karakters en stijlen. De overeenkomst is dat ze alle rond de 3000 woorden tellen en dat de negen schrijvers hiermee hun cursus afsloten. Het was de cursus 'Schrijven met schrijvers' die de Volksuniversiteit Veenendaal organiseerde met en bij Boekhandel Van Kooten.
Collega Greet Beukenkamp en ik gaven theorie en oefeningen en begeleidden de deelnemers bij hun verhaal. 

Omslagontwerp:
Annemarie Visser


Dat was een intensief proces en voor de deelnemers niet altijd gemakkelijk. Aan ideeën ontbrak het hen niet, naast de plotlijn waren er soms vele zijlijnen, meer dan eens stof voor een heel boek. Maar op zeker moment moest het mes er grof in, omdat de richtlijn 3000 woorden was.
Het schrijfadagium 'kill your darlings' deed zich ook hier gelden, maar uiteindelijk werd het resultaat krachtiger.
De bekroning was gisteren de presentatie van de bundel en er was een grote opkomst bij de boekhandel. Eerst gaf schrijfster Ella Marjon een lezing over haar weg tot publicatie en andere schrijfervaringen. Daarna kon dan toch eindelijk het doek worden weggehaald van de stapels boeken. 

Afbeelding Boekhandel Van Kooten




De cursisten vormden bij de onthulling een glunderend gezelschap: Ria Bakker, Lilian van Cooten, Jamie de Jongh, Barbara van Nieuw-Amerongen - Bakker, Wim Smid, Madelon van Son, Annemarie Visser, Louis van Voorthuisen en Michiel de Wit.








De bundel 3000 woorden is voor 3,50 euro te koop bij Boekhandel Van Kooten in Veenendaal.
De Volksuniversiteit Veenendaal organiseert in het komende cursusseizoen weer nieuwe schrijfcursussen.

Volksuniversiteit Veenendaal
Facebook - Boekhandel Van Kooten

Kamishibai met Logeerbeer

Mijn prentenboek Logeerbeer is me dierbaar. Ik veerde dan ook verheugd op toen ik hoorde dat er een kamishibai op de markt komt met Logeerbeer.

Een kamishibai is een van oorsprong Japans vertelkastje dat vooral gebruikt wordt in peuterspeelzalen en kleuterklassen. Uitgeverij De Eenhoorn brengt vanaf deze maand de vertelplaten uit die de voorlezer achtereenvolgens in de kamishibai plaatst. De uitgeverij signaleert een groeiende belangstelling voor vertelplaten.
Jaren geleden zag ik een demonstratie van een voorlezer met een kamishibai. Naast alle digitale geweld in deze tijd doet het wellicht wat archaïsch aan - gedateerder nog dan een viewmaster [google maar wat dat ook alweer was] -, anderzijds is het een toonbeeld van rust.

Ik ben heel blij dat de prachtige tekeningen van Elisah De Bruycker nu in de kamishibai alle aandacht krijgen. Grappig om te constateren dat mijn Logeerbeer, behalve het boek, voortaan twee tegengestelde verschijningsvormen heeft. Aan de ene kant zijn er de vertelplaten van de kamishibai, aan de andere kant van het spectrum hangt Logeerbeer in de 'cloud' tot de abonnees van Boekenwolk hem daar uit plukken.


En dan is er ook nog Logeerbeer, het liedje:
Heimwee-liedje voor Logeerbeer


Uitgeverij De Eenhoorn: kamishibai van Logeerbeer
Boekenwolk: Logeerbeer
Eerder weblog over Boekenwolk

Sporen

Twitblog

Net nog op het Journaal: bijzondere vliegtuigstrepen door hoge bewolking en laagstaande zon. Nu ook in mijn achtertuin.

Plaats delict

Als thrillerschrijver ben ik lid van het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs (GNM) en een van de leukste activiteiten vind ik de jaarlijkse excursie. Die brengt me op plaatsen waar ik als leek normaal geen toegang heb.
Zo was ik ooit bij de rechtbank in Amsterdam en in dit gezelschap kom je dan toch verder dan een gewone zittingzaal. Ook brachten we een bezoek aan de politieschool in Zutphen destijds met huizen waarin agenten oefenden met sporenonderzoek op de plaats delict (pd). We kregen een keer een demonstratie met een leugendetector en de schietexcursie staat me ook nog helder voor de geest. Twintig keer schoot ik met scherp en twintig keer mis, hoewel er een afzwaaier terechtkwam op het doel van een collega.


Politieacademie
bedrijfsrestaurant in vm. kapel



Gisteren bezochten we met een stuk of twintig thrillerschrijvers de Politieacademie in Apeldoorn en ook daar kregen we een kijkje achter de schermen.

De instelling voor opleiding en onderzoek huist in een groot complex waarvan de kern een oud seminarie is. De architect heeft de voormalige bestemming geenszins weggepoetst. Het bedrijfsrestaurant zetelt in de voormalige kapel waar zelfs de biechtstoelen nog aanwezig zijn.
In de oude sacristie kregen we een inleiding over o.m. sporenonderzoek. Ook de breviergangen zijn gehandhaafd en wonderwel detoneren de moderne delen van het gebouw niet, integendeel.


Tekeningen in het voormalige
tekenlokaal

 We zagen praktijklokalen voor sporenonderzoek zoals vingerafdrukken en beschadigingen in bv. muurfragmenten. In een theorielokaal werden bij de restauratie de stichtelijke tekeningen in ere hersteld die in de seminarietijd in de tekenles waren aangebracht.
In enkele vitrines zag ik voorwerpen waarvan ik het bestaan niet kende, zoals een vingerstrekker en een lijkenlepel. Hulpmiddelen voor het afnemen van vingerafdrukken bij verkrampte handen, bij lijkverstijving bijvoorbeeld.

Vitrine met vingerstrekker,
lijkenlepel en vingerafdrukken

We bezochten een van de praktijkhuizen waar agenten oefenen met sporenonderzoek op de plaats delict. Zo'n huis is verbluffend realistisch ingericht, de elektrische tandenborstel stond zelfs op te laden in het contact. De rondleider zei dat ze bijvoorbeeld bij een oefening de wasmachine wel eens aanzetten. Zo zou een agent immers een plaats delict kunnen aantreffen. Hij of zij zal dan toch moeten handelen. Onmiddellijk uitzetten of gewoon het wasprogramma laten uitdraaien? Maar er kan ook bewijsmateriaal in de machine zitten, bedenk ik nu.
Rechercheurs en schrijvers werken beiden met een scenario. Alleen werkt de rechercheur 'achteruit': hoe kan het misdrijf gebeurd zijn? Als schrijver bouw je het scenario meestal op, hoewel je het boek natuurlijk wel met de afloop kunt laten beginnen.

Er ontstaat hilariteit als we in het requisietenmagazijn komen. Deze voorwerpen worden gebruikt om de plaats delict in te richten waar de misdrijven dodelijk levensecht worden gereconstrueerd. De stand-in slachtoffers die in een stelling liggen, vormen een absurd beeld.
Ik loop het allemaal op een vrijdagmiddag nuchter te observeren. Tegelijkertijd besef ik ook dat het afgietsels zijn van een wrange en wrede werkelijkheid.


Tijdens de inleiding kregen we ook de korte film Suiker te zien. Hoewel het een komische speelfilm is, laat hij goed zien hoe belangrijk deugdelijk sporenonderzoek is, omdat veel niet is wat het lijkt. De film Sugar van Jeroen Annokkée

Website Politieacademie