Leesfeest

Bibliotheek De Ruit in Venlo biedt niet alleen boeken, maar is ook een rustpunt voor kinderen in de wijk die vaak niet in comfortabele omstandigheden opgroeien.

Ik schreef al eerder een blog over Bibliotheek De Ruit, particulier initiatief van Belinda en Theo Augustinus. In hun huiskamer hebben zij een bibliotheek ingericht waar zij ook boekenactiviteiten organiseren.

Zij organiseren, samen met Zelfregie Venlo, een voorleesmiddag en voorleeswedstrijd op 18 juni in het Ald Weishoes in Venlo. Het idee daarvoor kwam van de kinderen zelf.
Met een sponsoractie wil bibliotheek De Ruit de kindervoorstelling 'Loet Moet' van Ruth Bakker mogelijk maken voor kinderen uit Venlo.
Volgens de organisatoren kunnen in Venlo naar schatting 4000 kinderen door armoede niet naar een kindervoorstelling met hun familie.
Belinda Augustinus schrijft: Wij doen beide middagen om de taal bij de kinderen te stimuleren omdat de ouders dit vaak niet meer doen. Op deze manier hopen we de armoedecirkel te doorbreken omdat door de aangeleerde taal de kinderen later wel een sollicitatiebrief kunnen schrijven en een baan kunnen vinden.

Ik ondersteun dit mooie doel van harte.
Op de Facebookpagina van Bibliotheek De Ruit is meer informatie te vinden.

Een zoon van Limburg

Onlangs verscheen het prozadebuut van dichter Chrétien Breukers Een zoon van Limburg. Hij is geboren en opgegroeid in Leveroy, niet ver van mijn geboortestad Weert, waar hij naar dezelfde middelbare school ging als ik. Hoewel ik 11 jaar ouder ben dan hij komen onder het lezen soms vergelijkbare herinneringen boven.
Ook hij verliet zijn geboortestreek na de middelbare school en kwam er niet meer terug.
Als emigrant voel ik me schatplichtig aan mijn wortels, opvoeding, familie, sociale context en cultuur, en die schat ik op waarde. Tegelijkertijd is er ook de afstand waardoor ik soms denk helderder de ware aard van mijn geboortegrond te zien. En als resultante is er die mix van constante heimwee en vervreemding. Daar kom ik nooit uit en dat hoeft ook niet.
Interessant aan Een zoon van Limburg is de zoektocht naar de ware aard van Limburg en de Limburgers, de invloed op Breukers zelf. Waarschijnlijk is het psychologie van de koude grond als ik schrijf dat Breukers uit zijn boek zelf ook naar voren komt als het prototype van de Limburger dat hij schetst: trappen naar de autoriteiten vanuit een minderwaardigheidsgevoel.
Het boek riep een sterke reactie bij me op (Breukers wil ook overdrijven en provoceren, dus daarin is hij geslaagd) en ik las met de pen, dus de marges staan vol vragen en opmerkingen.
Hij vraagt zich af wat een Limburgse schrijver is en haalt daarbij het Limburgs Literatuur Lexicon aan van Adri Gorissen. In de opvatting van Breukers horen daar veel schrijvers niet in thuis, omdat ze niet in het Limburgs schrijven of omdat ze geen literatuur scheppen. Bij mijn weten heeft hij niet in het dialect geschreven. Zelf mag ik er dus wel in staan omdat ik ook in het Limburgs dialect schrijf. Mij is niet duidelijk wat Breukers wil zeggen met dit hoofdstuk. Wil hij soms de vraag: wat is wel/geen literatuur afstoffen? 
Chrétien Breukers schrijft dat hij niet in staat is om een roman te schrijven, omdat hij geen structuur kan aanbrengen. Bovendien houdt hij zelf vooral van fragmentarisch geschreven teksten. Dat is te merken.
Het is een verzameling losse stukken, soms eerder gepubliceerd, met een autobiografische inslag. Het gaat bijvoorbeeld om jeugdherinneringen, zijn leeservaringen, een biootje van Joop Zoetemelk, biljarten en snookeren (ik ben gek op biljarten, maar 30 pagina's vind ik buiten proporties), recepten voor vlaai en zoervleis. En hij probeert Limburg en de Limburgers en zichzelf te doorgronden. Dat is veel voor één boek, te veel, en het wekt daardoor een rommelige indruk.
Breukers schrijft in een losse stijl, maar die wordt bij tijd en wijle flodderig. Daar komen nog eens grammaticale fouten en slordigheden bij. Op de achterflap bijvoorbeeld: condition limbourgeois, zonder e.
Naar mijn idee had er veel meer in gezeten, want Breukers heeft mooi materiaal in handen, zeker over zijn Limburgse jeugd en zijn lees- en smaakontwikkeling. Het boek had aan kwaliteit gewonnen door duidelijker keuzes, extra revisie, (persoonlijke) research en door te schrappen. Als dichter moet Breukers dat toch gewend zijn.
Particuliere ergenissen en flauwe opmerkingen over bijvoorbeeld Connie Palmen en Wiel Kusters, dat heeft Breukers toch niet nodig.
Wat ik waardeer, is dat hij zichzelf ook niet spaart, al lijkt hij soms ook te koketteren met zijn zwakke plekken.
Tot slot: wat een prachtig gedicht Begraaf mijn hart in Limburg

Weblog Chrétien Breukers 
 

Slaven

Dat onze voorouders geen fraaie rol hebben gespeeld in het handelsverleden van Nederland, evenals andere Europese landen, wist ik wel. Dat wij onze Gouden Eeuw onder meer te danken hebben aan de slavenhandel, daarvan ben ik me ook al lang bewust. Dat stamhoofden in Afrika zelf ook een rol speelden in het verhandelen van hun mensen, dat hoorde ik pas later.
Maar het genuanceerde en gedegen verhaal ken ik pas sinds ik onlangs 'Het kasteel van Elmina' las van journalist Marcel van Engelen. De ondertitel luidt: In het spoor van de Nederlandse slavenhandel in Afrika.
Hij kreeg terecht een paar weken geleden de M.J. Brusseprijs voor het beste journalistieke boek van 2014. Voor de E. du Perronprijs was hij ook genomineerd en hij is genomineerd voor de Bob den Uylprijs die in mei wordt uitgereikt.
Van Engelen heeft geput uit uiteenlopende bronnen die je kunt vergelijken met de hoor- en wederhoor waartoe fatsoenlijke journalistiek zich verplicht voelt.
Hij heeft zijn zoektocht naar de historische werkelijkheid en waarheid geconcentreerd rond het kasteel van Elmina, aan de kust van Ghana, dat ooit Goudkust heette. Elmina was de verzamelplaats of het 'overslagdepot' voor de mensenhandel vanuit het binnenland of vanaf de verderop gelegen aanvoerlanden zoals de Slavenkust, het huidige Benin.
Onder meer vanuit Elmina vertrokken de slavenschepen van Afrika naar Amerika, Suriname en Curaçao. Naar schatting 12,5 miljoen mensen werden in drie eeuwen weggevoerd.
Toen ik in 2004 in Curaçao was, bezocht ik in Willemstad het slavernijmuseum. Huiverend stond ik in het nagebouwde ruim van een slavenboot, terwijl ik me nauwelijks durfde voor te stellen hoeveel mensen daar wekenlang in het donker opeengepakt hadden gezeten. Mannen, vrouwen, kinderen, soms meer dood dan levend.

Van Engelen beschrijft dat er vóór de slavenhandel van Europese handelslanden in Ghana al een systeem van slaven bestond. Huisslaven, die relatief goed behandeld werden en vaak deel uitmaakten van de familie. Ze dienden soms als onderpand of om een schuld te voldoen.
De goud- en mensenhandelaars speelden daar op in en schroomden niet voor eigen gewin en met grof geweld mensen te gelde te maken.
Op p. 270 schrijft Van Engelen: De Afrikaanse betrokkenheid doet niets af aan de verantwoordelijkheid van de Europeanen of het immorele karakter van hun daden. De Afrikaanse rol maakt de geschiedenis van de slavernij voor de slachtoffers en hun nabestaanden ook niet minder pijnlijk - eerder pijnlijker. Maar deze geschiedenis is wel minder zwart-wit, en dus gecompliceerder dan zij vaak wordt voorgesteld.
Het is de verdienste van de schrijver dat hij een toegankelijk boek heeft geschreven over zijn zoektocht in geschriften, maar ook door Ghana in te trekken en de beklemmende geschiedenis voor mij als lezer te laten herleven.

Geldzucht en heerszucht haalt het slechtste in de mens naar boven en vindt armoede als handlanger.
Toen, maar nu nog steeds worden mensen als betaalmiddel misbruikt.
Tot mijn verbijstering zag ik vorige week de documentaire 'Over de grens' van Peter R. de Vries over hedendaagse slavernij in Nepal. 250 jaar nadat de slavernij officieel is afgeschaft!


Website Marcel van Engelen

Voskuil

Toen in februari de nieuwe Voskuil uitkwam - 'Ik ben ik niet' - heb ik die meteen gekocht. Ik was en ben een adept van 'Het bureau', zeven lijvige delen over een kantoorleven waarin nauwelijks iets gebeurt. Ik las ze telkens in één adem uit. Ook zijn debuut 'Bij nader inzien' en de latere boeken las ik, al was het maar omdat het hoofdpersonage Maarten en zijn vrouw Nicolien me intrigeerden. Wat zochten ze bij elkaar en wat bond hen? In feite gingen de boeken niet alleen over het werk op het Meertens-instituut, maar ook over J.J. Voskuil zelf en zijn vrouw Lousje. Na zijn overlijden in 2008 verschenen nog enkele boeken.
Dit nieuwste boek bestaat uit een eigenaardige combinatie van boekbesprekingen en essays uit de jaren '50 en 'Het mislukte leven', een weerslag van interviews en ontmoetingen van Detlev van Heest met de weduwe Voskuil.
De Voskuil-teksten zijn ook nu nog steeds scherp, maar hij bespreekt boeken en schrijvers die ik nauwelijks las, laat staan dat ik hun polemieken kende. Het kostte me moeite er doorheen te komen.
Maar het eerste deel van het boek compenseert die taaie lectuur ruimschoots.
Detlev van Heest werkt aan een biografie van Voskuil en dankzij zijn vriendschap met de weduwe krijgt hij ook toegang tot haar terugblikken. Hij tekent op wat ze in wandelingen en andere ontmoetingen bespreken.
Blijkbaar heeft Voskuil per testament bepaald dat zijn dagboeken pas lang na haar dood toegankelijk worden. Ik kijk er nu al naar uit en ben benieuwd hoe Voskuils blik is op zijn leven, huwelijk en werk, al denk ik daarvan als lezer al een idee te hebben.
De uitgeverij riep vanaf het buikbandje dat de lezer verrassende onthullingen te wachten stonden. Zoals dat Voskuil zich altijd fel tegen euthanasie verzet had en zo terugschrok voor het verpleeghuis dat hij in uiterste nood toch voor euthanasie koos. Oké, maar hoe shockerend is dat? Voor zo'n uiterst principiële man misschien wel. Maar ik vond zijn posthume boek 'Binnen de huid' veel shockerender, omdat hij daar, als zeer getrouwde man, overspelig is met de vrouw van een vriend.
De weduwe Voskuil zegt dat hij zich mislukt voelde. Ze hadden nooit uit Groningen naar Amsterdam moeten verhuizen, zegt ze. Dan hadden we nooit 'Het bureau' gekregen, zegt Detlev van Heest nuchter.
Ook trekt zij het boetekleed aan. Zij is geen leuke vrouw voor hem geweest. Dan hadden we misschien nooit zijn boeken gekregen, zeg ik.
Samen vonden ze elkaar in hun stille verzet tegen de maatschappij waarin ze eigenlijk liever niet wilden meedraaien. Geld verdienen bijvoorbeeld, dat was de weg van de minste weerstand kiezen.
Lousje Voskuil zegt zich schuldig te voelen dat ze nu ook nog eens rijk is door zijn boeken.
In die context staat er wel een opmerkelijke spelfout in het boek. Op p. 87 heeft Lousje het over een bezoek aan de pedicure. Maar hij moet mijn kalknagels veilen.
Ai, slordige redactie. Ik kon niet nalaten erover te twitteren en uitgeverij Van Oorschot bedankte prompt voor de melding en liet weten dat de fout wordt hersteld in een herdruk.

'Het mislukte leven' van Detlev van Heest maakt dat ik me nu al verheug op zijn biografie van Voskuil. En wie weet komen er voor die tijd nog tussenrapportages van serieuze en vermakelijke ontmoetingen met Voskuils weduwe.

Jongeren stadsschrijver Weert

Weert heeft een nieuwe stadsschrijver. Woensdag werd Nina Saelmans uitgeroepen tot jongeren stadsschrijver van Weert en ze bekleedt die functie twee jaar.
De scholiere is de opvolger van stadsdichter Henk Simons die na afloop van zijn termijn gewoon doorging met stadsdichten, ook omdat een jongeren stadsschrijver niet zo snel gevonden werd.
Uiteindelijk kreeg de jury toch een aantal gedichten en verhalen van jongeren voorgelegd. De jury bestond uit Henk Simons, directeur Bibliocenter Liesbeth Vogelaar en ikzelf, en het was een lastige keuze.
Tijdens de feestelijke presentatie lazen de genomineerden hun inzendingen voor en waren er muzikale optredens. Henk Simons kreeg lof toegezwaaid voor zijn invulling van het eerste stadsdichterschap in Weert. De gaande en de komende stadsschrijver kregen een beeldje van kunstenaar Emmy van de Venne.
Nina Saelmans zal per jaar zes stadsgedichten of -verhalen schrijven. Het is mooi dat ze dat juist mag doen nu Weert dit jaar zijn 600-jarig jubileum viert.

Nina, gefeliciteerd en veel succes. Maak er iets moois van!

Het winnende verhaal van Nina Saelmans staat te lezen op de website van regionaal kunstcentrum Rick

De foto van Nina Saelmans bij dit blog is van matige mobieltjes-kwaliteit. Ik houd me aanbevolen voor een betere versie.

Gele borden NS

Toen de NS aankondigden dat ze de gele informatieborden grotendeels zouden weghalen, kreeg ik daar een vervelend gevoel bij. De meeste mensen zouden een smartphone hebben én er waren de digitale informatieborden. Dat maakte die gele borden overbodig. Oké, er zou op elk station minimaal één set borden blijven staan.
Maar heus niet iedereen heeft een smartphone en wifi is ook op stations en in treinen niet altijd beschikbaar. Als er iets verandert tijdens je reis - aansluiting gemist door vertraging, komt wel eens voor -, heb je niet onmiddellijk bij elk spoor zicht op alle mogelijkheden.
Ook benut ik de gele borden nog steeds om te zien wat de frequentie en mogelijke tijden zijn voor de terugreis.
Soms is het minutenwerk en ik heb al eens ervaren hoe irritant en tijdrovend het is om trap af, trap op naar de gele borden op een ander spoor te moeten hollen.
Vandaag was er een storing aan een groot deel van de digitale borden op stations, die zich inmiddels langzaam oplost volgens dit nieuwsbericht.
Ik heb geen idee tot welke toestanden dat de hele dag heeft geleid op de stations. Maar het heeft wel mijn idee versterkt dat de NS te vroeg alvast begonnen zijn met het opruimen van die gele borden.

Persoonlijk zit ik nog wat met een geel bordje in mijn maag. Dit voorjaar kreeg ik namelijk op een zakelijke NS-bijeenkomst als relatiegeschenk een dien(st)blaadje, gemaakt van weggehaalde gele borden. In de trein terug voelde het toch enigszins alsof ik mijn principiële tegenstand tegen weghalen had verkwanseld.
Natuurlijk, recycling is een groot goed. Van dingen die we niet meer nodig hebben. Maar dat is voor mij nog lang niet onomstotelijk vastgesteld voor de reisinformatieborden.
Het 'corpus delicti' lag nog steeds ingepakt in mijn werkkamer. Het in gebruik nemen voelde bijna als verraad.
Ik zag dat de dienblaadjes inmiddels zelfs te koop zijn.

NS, is het een idee om ze te re-recyclen? Ik lever het mijne met alle plezier weer in.
Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.

We Want 'Hemel op Aarde'

Wat een leuk initiatief, We Want Cinema. Je wordt zelf voor een keertje programmeur van de bioscoop. Toen ik onlangs hoorde van deze mogelijkheid, wist ik meteen welke film ik wilde zien én laten zien aan mensen die hem gemist hebben.
In januari zag ik Hemel op Aarde in Weert, Limburg, en ik schreef daar een blog over. Hoewel de film ook buiten Limburg draaide en in grote steden, is hij soms alleen nog in filmhuizen te zien.
Maar nu komt hij op 29 april naar Wageningen, want gelukkig doet het Heerenstraattheater ook mee aan We Want Cinema.
MAAR dan moet er eerst een minimum-aantal kaarten verkocht worden, binnen enkele dagen.

De film zat aanvankelijk niet in de catalogus van We Want Cinema, maar dat is vandaag al meteen gebeurd, nadat ik er gisteren om 'zeurde'. Zojuist heb ik het 'event' met de film aangemaakt op We Want Cinema, en vanaf nu zijn de kaartjes dus te reserveren.

Deze aanbeveling schreef ik op de site:

“Beleef de Hemel op Aarde in Wageningen”

Goed spel, bv. van Lies Visschedijk en Jeroen van Koningsbrugge, en zeker ook van de jonge hoofdrolspeler Bram van Schie. Hij plukt de sterren van de hemel voor zijn eerste liefde.
De film speelt in Limburg, muziek is van Rowwen Hèze en er wordt dialect gesproken, uiteraard ondertiteld. Maar het gaat om universele thema's: vriendschap, vertrouwen, verliefdheid. En verliefd zijn/waren we allemaal.

Een film nadrukkelijk niet alleen voor geëmigreerde Limbo's zoals ik of mensen met nostalgische gevoelens voor de jaren '70, maar voor iedereen die een bijzondere film wil zien over de kwetsbaarheid en schoonheid van de eerste verliefdheid.

Het zou toch prachtig zijn als we samen voor elkaar krijgen dat deze film voor  eenmalige vertoning naar Wageningen komt.

Informatie en reserveren op:
http://wewantcinema.nl/nl/events/hemel-op-aarde