zondag 31 augustus 2014

Eigenzinnig hotel Schier

Het is al weer 10 jaar geleden dat ik voor het laatst bij Hotel van der Werff op Schiermonnikoog was. Toch durf ik met vrij grote zekerheid te beweren dat er op het eerste gezicht sindsdien niet al te veel veranderd is. Daar stond hoteleigenaar Jan Fischer hoogstpersoonlijk garant voor.
Vandaag las ik dat hij is overleden op 74-jarige leeftijd.
Het NOS-bericht haalt zijn motto aan: Modernisering is een kwestie van zelfbeheersing.
Fischer, ooit ober bij Van der Werff, kocht het hotel uit 1726 nadat de legendarische Juffrouw Dien was overleden. Ik zag hem voor het eerst toen ik in de jaren 90 op Schiermonnikoog was. In de gelagkamer met het dominante biljart stond Jan Fischer naast de tapkast opgesteld. Ogenschijnlijk verzonken in zijn eigen wereld, maar ik neem aan dat hij alles in de gaten hield, want anders houd je zo'n hotel niet draaiend.
Hij maakte op mij niet de indruk van een warmhartige gastheer, maar vermoedelijk kreeg hij juist fans door zijn 'authentieke uitstraling'. Hij liet zich de kop niet gek maken, zou je zo zeggen en de gasten kwamen toch wel. Het hotel had randstedelijke faam, waarschijnlijk ook doordat het zo eigenzinnig was.

Toen ik in februari 2004 samen met drie andere sara's ons kroonjaar zou vieren op Schier, wilde ik graag eens in dat roemruchte hotel overnachten.
Geen eigentijdse of buitensporige luxe en daar ging het ook niet om.
Dat in het beleid van de eigenaar geen fratsen pasten, bleek wel weer na het diner toen ik argeloos cappuccino bestelde. 'Wij hebben alleen koffie,' was het zelfbewuste antwoord. En een uitgebreide theekist kwam natuurlijk ook niet ter tafel.
Het heeft wel wat, een verademing soms zelfs, als er niets te kiezen valt.

Voor hotelgasten was er de speciale antieke Van der Werffbus die het vervoer naar de veerboot verzorgde. Fischer bestuurde die zelf en toen ik hem bij het instappen complimenteerde met de fraaie, glimmende fraaie bus, zei hij: 'En de bus is ook van mij.' Bijna kinderlijk opgetogen klonk het.

Ik lees in het NOS-bericht dat zijn dochter de laatste tijd al veel taken overgenomen had. Benieuwd of en hoe Hotel van der Werff verandert. Hoe dan ook, het hotel zal zonder zijn eigenzinnige baas niet meer hetzelfde zijn.



Website Hotel van der Werff


zaterdag 23 augustus 2014

Waartoe leef ik?

Waartoe leef ik? - Met die vraag heb ik me de afgelopen week beziggehouden tijdens een filosofieweek bij ISVW. Het was de vierde keer dat ik een zomerweek doorbracht bij de Internationale School voor Wijsbegeerte, die Frederik van Eeden bijna 100 jaar geleden stichtte in de bossen bij Leusden.
En natuurlijk heb ik geen antwoord gevonden op die vraag. Zoals bij filosofie te verwachten valt, kwam ik daarentegen met meer vragen dan antwoorden thuis.

Maar het was een geweldige week. Een plezierige groep deelnemers van zeer uiteenlopende leeftijden, met Karim Benammar als deskundig en bevlogen docent, een prachtige omgeving en heerlijke maaltijden. Een weldaad voor lichaam en geest.
Naast theorie was er ook uitwisseling van persoonlijke ideeën en ervaringen en dat alles in een rustige en ontspannen sfeer waarin natuurlijk ook gelachen kon worden. Ook kwam componist Merlijn Twaalfhoven vertellen over zijn muziekprojecten en bronnen.
Het is ondoenlijk om in een blog de week inhoudelijk samen te vatten. Aan de orde kwamen zes elementen om je leven vorm te geven: surplus, vrijheid, betekenis, gemeenschap, projecten, schoonheid. Daarbij bekeken we het gedachtegoed van filosofen als Nietzsche, Bataille, Sartre, Camus, Foucault.

Kiezen, dat is voor mij de kern uit de afgelopen dagen. Hoewel ik het al wist, is niet kiezen ook kiezen. Bovendien besef ik sterker wat voor weelde het is om te kunnen kiezen.
Dat had gisteren een grappig effect toen ik naar de stapels papieren in mijn werkkamer keek. Voor vertrek naar Leusden had ik steeds het idee: die moet ik nog opruimen. Gisteren bij terugkeer dacht ik: ik kán ze opruimen. Ik kan het ook niet doen.
Vreemd dat dat toch anders voelde. Zelfbedrog misschien, maar het voelt vrijer, geeft ruimte.

Naast de grote vragen van het leven bleef ook een andere prangende vraag onbeantwoord: waar is de derde biljartbal gebleven? Meteen bij aankomst zag ik tot mijn grote vreugde dat het biljart nog steeds in het hotel staat. Wat mij betreft een van de USP's van deze accommodatie.
Maar toen ik beter keek, bleek een witte bal te ontbreken. De medewerkers hadden ook geen idee waarom en waar. Maar er kómt een nieuwe bal, werd mij verzekerd, al had ik daar zelf deze keer niets meer aan. Ik kom er graag weer voor terug (en voor de inhoud, uiteraard).

Blog Hotel der Verbeelding, zomerweek ISVW 2011

http://www.isvw.nl/

zaterdag 16 augustus 2014

Schrijf, schrijver, schrijfst

Houd je van schrijven, wil je het leren, heb je vragen, wil je geïnspireerd worden door bekende schrijvers? Kom dan op zondag 7 september naar de grote schrijfdag in Maastricht: Schrijf, schrijver, schrijfst.
Interviews, workshops, optredens, een informatiemarkt en schrijfadviezen. Ook is er een kinderprogramma.

Zelf geef ik van 13.30-15.00 een workshop Kinderverhalen waarvoor je je tevoren kunt aanmelden bij de organisatie.

Hieronder lees je meer over de dag:

Schrijf, schrijver, schrijfst 2014

Op zondag 7 september, in de Week van het Schrijven 2014, vindt in Centre Céramique Maastricht ‘Schrijf, schrijver, schrijfst’ plaats. Dé dag om je te laten inspireren door schrijvers, uitgevers en andere kenners van het geschreven woord! Iedereen die graag schrijft en/of leest is van harte welkom.

Volg bijvoorbeeld een schrijfworkshop, leer de puntjes op de ‘i’ zetten of kom luisteren naar mensen die alles weten over het schrijfproces en hoe jouw boek een succes kan worden. Ook als je zelf geen schrijfambities hebt, kun je genieten van diverse boeiende optredens en interviews. Voor de kinderen hebben we een speciaal programma met Limburgse kinderboekenschrijvers en een schrijfworkshop. Bovendien is er een informatiemarkt met véél boeken, informatie over schrijfcursussen en meer!

‘Schrijf, schrijver, schrijfst’ duurt van 11.30 tot 17.00 uur. Stel je eigen programma samen uit de verschillende ingrediënten: interviews, optredens, schrijfworkshops, een live leesclub, een schrijfconsult en een kinderprogramma. Je mag de hele dag blijven, maar even binnenlopen om bij dat ene interview of optreden te zijn is ook prima. Aanmelden is alleen nodig voor de schrijfworkshops, de voorproefjes, het schrijfconsult en de live leesclub. Dat doe je via www.hklimburg.nl/schrijversdag. De dag is gratis; alleen voor de schrijfworkshops van 1,5 uur betaal je 5 euro per persoon (per workshop).

Deze tweede editie van ‘Schrijf, schrijver, schrijfst’ wordt georganiseerd door het Huis voor de Kunsten Limburg in samenwerking met Centre Céramique en het Letterkundig Centrum Limburg.


woensdag 6 augustus 2014

Een jongensleven

Wat maakt de film Boyhood toch zo onweerstaanbaar? In bijna drie uur film geen spectaculaire gebeurtenissen, geen spanning, geen enge ziektes, er gaat niet eens iemand dood. En dat tijdens 12 jaar mensenleven. Kom daar in het echt eens om.
En toch is de film als het leven zelf. Blijdschap, onbekommerd dromen, verdriet om wat verloren gaat: vrienden, een liefde, een huis, jeugdigheid.
Het jongensleven van Mason wordt geportretteerd en dat van zijn familie. Een fictief verhaal, maar de leeftijden van de personages zijn echt. Twaalf jaar lang heeft regisseur Richard Linklater enkele weken per jaar dezelfde personages laten spelen. De acteurs worden ouder mét hun personages. Mason groeit op van levendig jongetje via slungelige puber naar een jonge man.
Natuurlijk zijn grimeurs bijzonder goed in staat om mensen stapjes ouder te schminken, maar hier geloof ik als kijker onmiddellijk in het verstrijken van de jaren.
Alleen al vanwege zijn geduld, - niet de haast om voortijdig de publiciteit te zoeken en te kiezen voor het snelle scoren – verdient de regisseur alle lof. Daarnaast zie ik er aan af dat de film liefdevol en met aandacht is gemaakt.
Een aantal scènes vond ik regelrechte pareltjes, bijvoorbeeld waarin kinderen doorkrijgen dat hun ouders het ook allemaal niet zo weten. Mason realiseert zich op zijn 17e dat zijn moeder er ook soms een rommeltje van maakt. Ze valt bijvoorbeeld op de verkeerde mannen. Volgens zijn vader van wie zij scheidde, zijn relaties ook een kwestie van timing: Ik ben nu de saaie man die je moeder 20 jaar geleden van me wilde maken.
In deze film wordt ook weer eens zichtbaar hoe vaak ouders met hun gestruikel door het leven telkens weer hun kinderen meeslepen in een volgend avontuur. Nieuwe partner, verhuizen en school en vriendjes achterlaten, en er vervolgens snel achterkomen dat het een verkeerde beslissing was. Dus weg maar weer. Het wordt subtiel uitgedrukt in het nuchtere gesprek van Mason met een klasgenootje, dat nog nóóit verhuisd blijkt te zijn.
Gelukkig zijn de meeste kinderen ongelooflijk veerkrachtig.


Het is geen zwart-wit film met goeien en slechteriken. De meeste personages doen aandoenlijk hun best iets van het leven te maken.
Ik was blij dat de film geen wensvervullend einde had, want zo is het leven ook niet. Oké, Mason slaagt voor de middelbare school en gaat naar de universiteit. Zijn vader en moeder zijn inmiddels on speaking terms en waarderen elkaar zelfs. Mason treft meteen aardige studiegenoten, maar als kijker weet je dat zijn leven voortaan niet opgaat in een roze wolk. Het gaat gewoon verder. Met voor- en tegenspoed. Zoals het echte leven.

zaterdag 2 augustus 2014

Käthe Kollwitz

Vanmorgen toen ik weer over de oorlogsellende las in de krant - komt het door de neergeschoten MH17 dat het allemaal toch dichterbij lijkt te komen? - kwam het werk van Käthe Kollwitz (1867-1945) sterk in me op.

Haar hartekreet 'Nie wieder Krieg', de houtskoolportretten van arme sloebers en de beelden van moeders die hun kinderen beschermen tegen de oorlog. Ze staan met scherpe lijnen in mijn geheugen gegrift.
Ruim 30 jaar geleden was ik al gefascineerd door haar werk toen ik als student journalistiek een werkstuk over haar maakte. Ik richtte me op haar cyclus Oorlog. Opvallend aan die serie was dat ze niet rechtstreeks de oorlog verbeeldde, maar juist de angst en de gevolgen. 
Een citaat. In 1918 schreef Käthe Kollwitz: 'Es ist genug gestorben! Keiner darf mehr fallen! (...) Saatfrüchte  sollen nicht vermahlen werden'.
Ze had het aan den lijve ervaren. Haar jongste zoon Peter van 18 was meteen in 1914 al gesneuveld in België. Voor zijn graf in Vladsloo maakte ze later de indringende beelden De vader en De moeder. 
Haar laatste litho, uit 1942 heet: 'Saatfrüchte sollen nicht vermahlen werden'.
Enkele maanden voor de bevrijding stierf ze. 

Nie wieder Krieg, de kreet van Kollwitz in 1924 heeft in de wereldgeschiedenis geen gehoor gevonden. Is de wereld sindsdien ooit één dag zonder oorlog geweest? Misschien ergens een Kerstbestandje dat vermoedelijk niet eens 24 uur standhield.
Ondertussen blijven al die moeders en vaders proberen hun kinderen te voeden, te kleden, te beschermen en groot te brengen.
Maar hoe vaak lift in de opvoeding niet wantrouwen en haat van vorige generaties mee? Hoe komt de mensheid daar ooit uit?

Leer je kinderen: je kunt beter slaan voordat ze jou slaan?
Of: als ze jou slaan, mag je terugslaan?
Of zeg je: als ze je slaan, keer dan de andere wang toe?
Maar je wilt toch niet dat ze je kind slaan, want dan komen ze aan jou.
Wat leer je ze, in hemelsnaam?
Mijn wieg stond toevallig in Nederland en ik realiseer me heel goed wat een voorrecht dat is.
Is het vreemd dat mensen voor hun kinderen een beter heenkomen zoeken? Inmiddels zijn al miljoenen mensen op drift geraakt.
In alle rust leven, met de mensen die je lief zijn. Is dat zoveel gevraagd?


Blijkbaar wel. Het maakt me machteloos. En soms merk ik deze weken dat ik over de oorlogsberichten heenzweef. Nu-even-niet.
Maar dat kunnen de mensen in die oorlogsgebieden niet zeggen: nu-even-niet. Dus zucht ik en dwing ik mezelf het wel te lezen. Dat is het minste wat ik kan doen. Ik kan niet zeggen: ik heb het niet geweten.
En dat maakt het allemaal nog erger. Dankzij alle media kunnen we het van minuut tot minuut weten. Het gebeurt, we staan erbij en kijken ernaar.
Käthe Kollwitz had haar tekengerei en houtskool en etste de beelden voor altijd in mijn hoofd. Ik heb louter schamele woorden die vervluchtigen in het wereldwijde web.


Afbeeldingen uit: Kollwitz - Rowohlt Verlag 1981


Käthe Kollwitz Museum, Berlijn